thời kì vừa qua , dư luận phát hiện không ít các cuốn sách , từ điển mắc những lỗi sai trầm trọng vẫn được phát hành trên thịt thà. Hưng thịnh người ví , việc làm sách giờ giản đơn nghề như máy photo mới khi các ấn phẩm được dựng lên bằng thao tác không giả hoặc lý giải ăn nói ngô nghê , cẩu thả.
liên quan đến vấn đề trên PV đã có cuộc thảo luận với PGS. TS Phạm Văn Tình , Viện từ điển học và Bách khoa thư Việt Nam.
Sự ấu trĩ đáng hổ thẹn
Thưa PGS , quan điển của ông ra sao khi thấy những cuốn sách kém chất lượng vẫn được lưu hành rộng rãi , thậm chí trong một thời kì rất dài?
Theo nguyên tắc , mỗi cuốn sách , cuốn từ điển trước khi đến tay người đọc sẽ phải trải qua quá trình làm việc khoa học và quy trình thẩm định chặt chịa. Chả hạn , một cuốn từ điển thông thường bao giờ cũng có những nguyên tắc và thể lệ để soạn thảo. Tác giả phải có toan tính ăn nhập về số lượng từ thực hiện , đối tượng phục vụ người ốm và nội dung cuốn từ điển muốn bao hàm.
hiện nay , cuốn từ điển lớn nhất là đại danh từ điển tiếng Việt có khoảng 40.000 từ. Cuốn từ điển nhỏ như chúng ta đang đề cập thì số lượng từ ít và cách cắt nghĩa cũng giản đơn. Tuy nhiên , đối với những người làm từ điển đích thực thì đây là một việc làm khó chứ không hề giản đơn. Việc thiết lập bảng từ xem từ nào cần và từ nào không cần đưa vào đã là một vấn đề. Cách cắt nghĩa xem thế nào để vừa thập toàn , vừa giúp học trò rành mạch lại càng khó.
Trong cuốn từ điển của Vũ Chất in lô- gô NXB Trẻ phát hành nếu coi xét kỹ thì thấy có những từ chọn lọc chưa được cẩn trọng và giảng giải rất bỏ bê. Tác giả còn chưa phân biệt được những khái niệm căn bản về từ và tổ hợp không bị các nghĩa vụ hoặc trách nhiệm trói buộc. Việc cắt nghĩa từ còn ăn nói ngô nghê , thậm chí có nhiều từ kết hợp một cách thô thiển , sai hoàn toàn.
chả hạn một từ việc quen thuộc như từ "ăn" nhưng tác giả lại chỉ giảng giải là "cắn , nhai và nuốt , bỏ vào miệng". Tuy nhiên , nếu định nghĩa đúng thì "ăn là tự cho vào thân hình thức nuôi sống". Ngoài "ăn cơm" , "ăn bánh" , "ăn trầu" thì còn "ăn xăng" , "ăn ảnh" , "ăn đòn"... Những từ căn bản như thế thì phải đưa tất cả những nét nghĩa vào nhưng tác giả cũng không thực hiện được.
Xin PGS nói rõ thêm về quy trình xuất bản một cuốn sách hoặc từ điển?
Quy trình xuất bản một cuốn từ điển cũng giống như quy trình xuất bản các ấn phẩm khác. NXB nhận bản thảo rồi biên tập. Tuỳ theo công năng của các NXB mà họ có đội ngũ biên tập ăn nhập với khả năng có khả năng thẩm định.
Về nguyên tắc trước khi xuất bản thì NXB phải nộp lưu chiếu cho thuê máy photo mới cục Xuất bản , in và phát hành coi xét. Trong một giai đoạn nhất định , chừng một đôi tuần , cục Xuất bản , in và phát hành sẽ đọc thẩm định. Sau khi đọc thẩm định , họ thông tin là sách đó có khả năng phát hành , lúc đó NXB mới được phép phát hành. Tuy nhiên , hiện nay , đa số các NXB phát hành luôn , nộp lưu chiếu lúc nào tuỳ thích. Thậm chí , có những sách xuất bản một thời kì dài rồi mới nộp lưu chiếu. Họ không Tuân theo quy trình đợi nộp lưu chiếu xong , cục Xuất bản , in và phát hành Hữu ý kiến rồi mới phát hành. Vì sự tuỳ hứng đó diễn ra tình trạng , sách lưu hành trên thịt thà rồi , lúc đó bạn đọc kêu rầm rĩ lên Cục mới vào cuộc và phát Lộ rõ ra lỗi.
"Cái chết" đến từ việc khoán trắng?
Nhiều ấn phẩm dù phạm những lỗi rất trầm trọng nhưng tung ra thịt thà một thời kì dài rồi mới bị phát hiện. Phải chăng sẽ là quá gian truân khi đối tượng sử dụng lại là những em học sinh?
đúng vậy. Chả hạn với cuốn từ điển của Vũ Chất , tôi thấy nó được soạn thảo không tuân theo quy trình và biện pháp mà các nhà từ điển học phải Tuân theo. Tác giả cũng làm rất bỏ bê và tuỳ tiện trong cách định nghĩa. Đây là thực trạng rất đáng phê phán khi làm sách công cụ tra cứu ở nước ta hiện nay. Ví như học trò dựa vào đó tra cứu và hiểu nghĩa thì không hiểu các em sẽ viết ra những bài văn ăn nói ngô nghê đến mức nào.
thông thường , các NXB khi xuất bản những cuốn sách cần sự cẩn trọng như từ điển , họ thường mời các chuyên gia hay các cơ quan có khả năng về vấn đề liên quan. Rất tiếc là có nhiều NXB hiện nay , vì quá tin vào đối tác kết liên và nghĩ rằng , nội dung biên tập giản đơn nên bỏ lọt rất nhiều lỗi. Không chỉ có cuốn này mà còn rất nhiều cuốn sách khác cũng rơi vào hoàn cảnh na ná. Họ không chỉ để lọt về mặt chất lượng mà còn bỏ lọt cả những nội dung không giả từ các cuốn sách khác.
Đối với từ điển , trước đây , có một số chức vụ chuyên xuất bản từ điển. Theo Khuynh hướng của thời thế cách tân có nhiều NXB cũng chen chân vào làm mảng này. Tuy nhiên , xuất bản từ điển có cái khó riêng là những người thẩm định , biên tập phải có chuyên trị mới đọc và đánh giá nó một cách chuẩn xác được.
hiện nay , Hữu ý kiến cho rằng , đa số các NXB đang phải đối diện với những gánh nặng về kinh tế. Vì sự sinh tồn , nhiều NXB đã chấp nhận việc bỏ mặc bổn phận của mình để chạy theo lợi nhuận , khoán trắng cho các đối tác. Đây có phải là lý do các cuốn sách có nội dung bỏ bê được đưa ra thịt thà thưa PGS?
Việc xuất bản các sách nhìn chung hiện nay đang xảy ra tình trạng vì quá tin nhau nên NXB ủy thác toàn bộ bổn phận cho phía đối tác. Thậm chí cót két trạng , NXB cấp giấy phép cho rồi là xong chứ không biết bản thảo người ta in như thế nào. Có những trường hợp khi cục Xuất bản , in và phát hành liên quan với NXB về một tác phẩm do chức vụ xuất bản nhưng giám đốc NXB này lại ngớ ra , không biết sách đó do chính chức vụ mình đứng tên xuất bản. Rồi khi sách có "sạn" , họ tự nhận mình là người bị nạn khi đã đặt niềm tin quá lớn vào đối tác. Tuy nhiên , xét cho cùng , NXB vẫn phải chịu bổn phận chính vì đã được cục Xuất bản , in và phát hành ủy thác bổn phận về nội dung.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét